มิติชีวิต..ปริมาณและคุณภาพ : บทความคติชีวิต
หากเปรียบเสมือนการผลิตสินค้า
ที่เน้นให้ได้จำนวนมากๆ
เพื่อจะมียอดการผลิต-จำหน่ายมากๆ แต่คุณภาพของสินค้าไม่สนใจ
การดำเนินชีวิตของบางคนก็มีลักษณะเช่นนั้น
มุ่งเน้นที่มิติด้านปริมาณ แต่ไม่ใส่ใจในคุณภาพของชีวิต
คนส่วนใหญ่ยังเรียกด้านปริมาณเหล่านี้
ว่าเป็นคุณภาพของชีวิตด้วยซ้ำไป
อย่างเช่นเรื่องอาหารการกิน
เป็นปกติที่จะเห็นเด็กทานขนมกรุบกรอบ
ผู้ใหญ่ชอบทานอาหารขยะ เพราะมีรสชาติอร่อย ดูเท่ห์-ทันสมัย ดูมีฐานะ
แต่คุณค่าทางโภชนาการไม่ค่อยจะมี
ทานอาหารตามใจปาก ทานเพื่อความอร่อย เพื่อความสุข
จนกระทั่งทานมากเกินไป
ไม่เพียงไม่สร้างประโยชน์
แต่ยังเป็นโทษต่อสุขภาพร่างกาย ทำให้ขาดสารอาหารและเป็นบ่อเกิดแห่งโรคหลายๆโรค
คนที่ใส่ใจในสุขภาพ
จะพิจารณาถึงคุณค่าทางโภชนาการที่ร่างกายต้องการในแต่ละวัน
ให้เหมาะสมสอดคล้องกับกิจกรรมที่ทำ คำนึงถึงความสะอาดถูกสุขอนามัย
ไม่ใช่ความอร่อย ค่านิยมหรือภาพลักษณะทางสังคม
เรื่องการรักษาความงามของรูปกายและใบหน้า
คนมากมายไม่สนใจในโภชนาการอย่างที่เล่ามา
ทำให้อ้วน มีไขมันสะสมฯลฯ
แล้วจึงมารักษารูปร่างด้วยการอดอาหาร
ทานอาหารเสริมตามที่เห็นโฆษณาฯลฯ
แทนที่จะเป็นการออกกำลังกายเพื่อเผาผลาญอาหารส่วนเกิน และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน
การใช้เครื่องสำอางเป็นสิ่งที่นิยมแพร่หลาย
จนแทบจะกลายเป็นปัจจัยที่ขาดไม่ได้ชีวิต แม้กระทั่งกับผู้ชาย
การศัลยกรรมปรับเปลี่ยนใบหน้า-รูปร่าง
ก็กลายเป็นเรื่องปกติธรรมดาไปแล้วในทุกวันนี้
แต่วิธีเสริมความงาม
อันเกิดจากความมีสุขภาพดี ไม่ค่อยได้รับการเหลียวแล
ทั้งๆที่ปัจจัยสำคัญต่อความงดงามของร่างกาย มาจากสุขภาพที่ดี ประกอบกับการบริโภคที่มีโภชนาการครบถ้วนสมบูรณ์ ออกกำลังกายอย่างพอดี มีการพักผ่อนหลับนอนที่เพียงพอ อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่มีมลภาวะ
ความมีคุณธรรม-ศีลธรรม มีจิตใจที่โอบอ้อมอารี มีเมตตา
สามารถส่งผลต่อความงามของคนได้ และเห็นได้อย่างชัดเจน
คนมีศีลธรรม จะมีบุคลิกลักษณะ
ผิวพรรณที่ดีได้โดยไม่ต้องพึ่งพาเครื่องสำอางใดๆเลยด้วยซ้ำ
เป็นความงดงามจากภายในจิตใจ ที่แผ่ขยายออกมาสู่ร่างกายภายนอก
แต่เป็นเรื่องที่พบเห็นได้ยาก
ในโลกของความเร่งรีบ-แข่งขัน ในสังคมของคนที่มีแต่ความอยาก-ความโลภมากมายไม่สิ้นสุด
เรื่องการออกกำลังกายก็เหมือนกัน
คนหนุ่มสาวที่ออกกำลังกายส่วนใหญ่
จะมุ่งความสวยงามเป็นหลัก สุขภาพเป็นรอง
เน้นรูปร่างไม่ใช่ความแข็งแรงของอวัยวะภายใน
ผู้ใหญ่มีไม่น้อยเลยที่เล่นกีฬาเพื่อความเท่ห์
เพื่อให้ได้รับการยอมรับในสังคม แต่ประโยชน์ต่อสุขภาพแทบไม่มี
เล่นกีฬาเพื่อสังสรรค์ในหมู่เพื่อนฝูง
คนเหล่านี้ชอบเที่ยวกลางคืน
เที่ยวตามสถานบันเทิงแหล่งเริงรมย์ มีอาหาร-เหล้า-เบียร์ ให้ความรื่นรมย์
การกระทำเช่นนี้จะมีค่าใช้จ่ายมาก
แต่สุขภาพไม่ค่อยจะได้
คนเหล่านี้พอมีครอบครัว มีอายุมากขึ้น ก็เลิกออกกำลังกายไปแทบทั้งหมด
วิธีรักษาสุขภาพด้วยการออกกำลังกาย
ไม่จำเป็นต้องมีค่าใช้จ่ายมากเสมอไป
การทำงานบ้านก็ช่วยออกกำลังกายได้
การมีรองเท้าคู่เดียวแล้วไปวิ่งเหยาะๆ ก็ช่วยให้สุขภาพแข็งแรงได้เป็นอย่างดี
ประหยัดเวลาและมีโอกาสังสรรค์กับคนที่ชอบวิ่งเหมือนกัน เป็นต้น
คนเราควรออกกำลังกายไปตลอดชีวิต
เพราะธรรมชาติของร่างกายจะอ่อนแอ-มีโรคภัยเบียดเบียนเมื่อไม่ออกกำลังกาย
การหาความบันเทิง
ดูจะเป็นเรื่องปกติธรรมดาที่คนจะหาความบันเทิงด้วยการเดินทางไปท่องเที่ยว
ได้ไปใช้จ่าย-ช้อปปิ้ง โดยเฉพาะในต่างประเทศ เห่อของนอก
และดูจะเป็นความภาคภูมิใจ
ที่จะเอามาอวดใครต่อใครว่าได้ไปเที่ยวหลายแห่งในหลายประเทศ
บางคนถึงกับเก็บเป็นสถิติไว้เลยทีเดียว เสมือนว่าเป็นรางวัลของการมีชีวิต
บางคนทำงานหาเงินทั้งปี
เพื่อจะได้ไปเที่ยวต่างประเทศไม่กี่วัน
เที่ยวกลับมาก็มาก้มหน้าก้มตาหาเงินเพื่อจะได้ไปเที่ยวใหม่
บางคนถึงกับยอมเป็นหนี้ เพื่อจะได้มีสินค้าแบลนด์เนม
ส่วนหนึ่งของคนพวกนี้
ก็คือคนที่ชอบรณรงค์เรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สภาวะโลกร้อน
โดยทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ว่า
การเดินทางต้องใช้ยานพาหนะ ยานพาหนะต้องใช้เชื้อเพลิง
เชื้อเพลิงที่ถูกเผาผลาญก่อให้เกิดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อมและโลก
การบริโภคสินค้าฟุ่มเฟือย ล้วนต่างต้องแลกด้วยการทำลายทรัพยากรจากธรรมชาติ เพิ่มขยะให้กับโลก
และเพิ่มสภาวะโลกร้อน
เรื่องทำนองนี้เกิดขึ้นทุกวันกับชีวิตที่เน้นปริมาณ ไม่ใช่คุณภาพ
การหาคู่ครอง-คู่ชีวิต
ก็มีทั้งปริมาณและคุณภาพมาเกี่ยวข้อง
เป็นค่านิยมของคนที่คิดว่าตัวเองเป็นคนทันสมัย
ด้วยการคบคนเป็นคู่ครองโดยไม่ต้องแต่งงาน ไม่สนใจจะสร้างครอบครัว
พบเห็นมากขึ้นเรื่อยๆกับคนหนุ่มคนสาว
ทั้งวัยเรียนและวัยทำงาน เพื่อตอบสนองความสุขทางเพศ ความอยากมีแฟน
ส่วนใหญ่จะมุ่งหาคู่ครองที่มีรูปร่างหน้าตาสวยงาม มีฐานะดี
โดยที่ไม่สนใจนิสัยใจคอ-ความประพฤติ
การครองคู่เช่นนี้มักมีวาระสั้นๆไม่ยั่งยืน
จบลงด้วยการเลิกราและหาใหม่
เพราะรูปร่างหน้าตา-ฐานะ
เป็นเพียงเปลือกนอกของคน
ความนึกคิด ค่านิยม อุปนิสัยใจคอฯลฯ
ต่างหากที่เป็นแก่น-เป็นตัวตนของคนที่แท้จริง
รูปร่างหน้าตาย่อมเสื่อมไปอย่างรวดเร็วตามอายุและกิจกรรม
บางคนตอนเริ่มคบกันก็เสแสร้ง-ปกปิดนิสัยที่แท้จริง
เพียรเอาอกเอาใจเพื่อให้คนที่ตนสนใจรักใคร่ชอบพอ
เมื่อได้ครองคู่สมใจก็ทำตัวตามใจชอบ
ตามนิสัยที่แท้จริง
ก่อให้เกิดการทะเลาะเบาะแว้ง แยกทางกันไป
ทิ้งปัญหาเด็กที่พ่อแม่แยกทางกันเพิ่มขึ้นเรื่อยๆในสังคม
จึงเป็นการดำเนินวิถีที่มีแต่ปริมาณ ไม่มีคุณภาพ
เรื่องการทำบุญทำกุศล
คนที่ได้ยินคำนี้ มักคิดถึงการบริจาคทรัพย์สิน
เพราะเป็นสิ่งที่เคยชินและสืบต่อมาอย่างยาวนาน
คนเหล่านี้ไม่สนใจจะศึกษาคำสอนของศาสนา(พุทธ)
เอาแต่ฟังคำเขาเล่าว่าแล้วก็ทำตามๆกันไป
จึงมีกิจกรรมส่งเสริมกิจกรรมไหว้พระ 9 วัด
ฯลฯ เพิ่มการใช้จ่าย-กระตุ้นเศรษฐกิจของชาติ(ซึ่งเป็นคนละเรื่อง)
คนทำก็คิดว่า ทำแค่นี้ได้บุญกุศลมากมาย
หมดเคราะห์หมดโศก-ได้ไปสวรรค์แล้ว เพราะเชื่อเช่นนั้น
ส่วนคนที่มีความคิด
จะศึกษาหาความรู้จากคำสอนจากคัมภีร์ทางศาสนา ตรวจสอบหาความจริงจากประสบการณ์
การทำบุญแบ่งเป็น ทาน ศีล ภาวนา
การให้ทาน ทำง่ายที่สุด มีผลน้อยที่สุด
การรักษาศีล ทำยากกว่า มีผลมากกว่า
และการภาวนา-อบรมจิตใจให้บริสุทธิ์ปราศจากมลทิน ทำยากที่สุด
แต่เป็นบุญเป็นกุศลที่ทำให้คนพ้นจากสภาวะสัตว์และความเป็นปุถุชน
การให้ทาน รักษาศีล
และบำเพ็ญภาวนา
เป็นกิจวัตรปกติของผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจที่ถ่องแท้
ในพระธรรมคำสอนของพระพุทธศาสนา
เป้าหมายชีวิตที่คุ้นเคยกันในหมู่มนุษย์
คือ ความร่ำรวยด้วยทรัพย์สิน
มีที่อยู่-เครื่องใช้ที่ทันสมัยสะดวกสบาย มีเกียรติยศชื่อเสียง มีคนนับหน้าถือตา
มีตำแหน่งใหญ่โต มีอำนาจอิทธิพล ฯลฯ
ไม่แปลกอะไรที่จะพบเห็นการแสวงหามาด้วยวิธีการอันชั่วฉล
เพราะทรัพยากรเหล่านี้มีน้อยและต้องขันแข่งแก่งแย่งกัน
คนแทบทั้งหมดจะคิดว่านี่คือสิ่งที่สร้างความสุข-ความสำเร็จให้ชีวิต
และคนที่คิดแบบนี้มักจะเป็นคนที่เห็นแก่ตัวเป็นส่วนใหญ่
ทำอะไรๆเพื่อประโยชน์ของตัวเองเท่านั้น
เป็นมิติของปริมาณ ไม่ใช่คุณภาพของชีวิต
ความสมหวัง-ความสำเร็จของชีวิตขึ้นอยู่กับการตั้งเป้าหมาย
คนที่มีความคิดดี
จะแสวงหาทรัพย์สินเพื่อการดำรงชีวิตที่สุขสบาย
การแสวงหาทรัพย์สินเพื่อให้มีฐานะที่มั่นคง ไม่ใช่เพื่อความอวดร่ำอวดรวย อวดมั่งอวดมี เพราะไม่มีความจำเป็น
การประสบความสำเร็จจากคุณงามความดี-ความรู้-ความสามารถ
ย่อมนำมาซึ่งเกียรติยศชื่อเสียง โดยไม่ต้องแสวงหาอยู่แล้ว
การมีตำแหน่งใหญ่โตที่อาศัยเส้นสาย
การเลียแข้งเลียขาผู้มีอำนาจ ไม่ใช่ความภาคภูมิใจของคนที่ภาคภูมิใจในตัวเอง
การมีอำนาจอิทธิพลเหนือคนอื่น มักถูกใช้เป็นเครื่องมือเบียดเบียนผู้อื่น-สร้างบาปอกุศล เพื่อหาประโยชน์ส่วนตน จึงเป็นอะไรที่ไร้สาระมาก
การเกิดมาแล้วใช้ชีวิตให้เกิดประโยชน์ต่อคนหมู่มากได้
ไม่ใช่เพียงแค่ชีวิตตัวเอง
จึงเป็นชีวิตของคนที่เกิดมามีคุณภาพมากที่สุด
ตัวเองไม่เดือดร้อน ครอบครัวสุขสบาย
สังคมมีความสันติสุข เป็นเป้าหมายที่ไม่ใช่แค่เรื่องในอุดมคติ
หากแต่ทำให้เป็นจริงได้
ด้วยความมุ่งมั่นและอุตสาหพยายาม
ความมีสติปัญญา วัดกันที่ความมีจิตสำนึก-ความคิดอ่าน
ไม่ใช่แค่ความเฉลียวฉลาดมีไหวพริบเหนือคนอื่น หรือเอารัดเอาเปรียบคนอื่น
มิติของชีวิตที่วัดกัน
จึงแบ่งแยกเป็นด้านปริมาณและด้านคุณภาพ
คนมากมายสนใจเพียงแค่ด้านปริมาณ
คนส่วนน้อยเน้นที่คุณภาพ
บางคนอยากประสบความสำเร็จทั้งด้านปริมาณและคุณภาพ
แต่ที่จะทำได้น่าจะมีไม่กี่คน
เพราะคนส่วนใหญ่ในโลกเป็นคนยากจน
ไร้เกียรติยศชื่อเสียง ปราศจากตำแหน่งหน้าที่การงานมั่นคง
ชีวิตของคนส่วนใหญ่
จึงเป็นชีวิตที่ขาดทั้งปริมาณและคุณภาพฯ
๑๘ เมษายน ๒๕๖๐
